51. FPFF. Halina Prugar-Ketling laureatką Platynowych Lwów
Tegoroczne Platynowe Lwy, nagrodę przyznawaną za całokształt twórczości podczas Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, otrzyma Halina Prugar-Ketling. Wybitna polska montażystka przez lata współpracowała z takimi reżyserami jak: Andrzej Wajda, Aleksander Ford, Janusz Morgenstern, Roman Polański czy Andrzej Żuławski. Święto polskiego kina zagości w mieście w dniach 21-26 września.
„Wesele”, „Ziemia obiecana”, „Człowiek z marmuru”, „Panny z Wilka”, „Człowiek z żelaza”, „Nóż w wodzie” czy „Piłkarski poker” – to tylko niektóre polskie filmy, których montażystką była Halina Prugar-Ketling.
Jestem zaszczycona decyzją przyznania mi Platynowych Lwów za całokształt mojej ciężkiej pracy. Przyjmuję tę nagrodę z wielkim szacunkiem. Starałam się, aby filmy, które wychodziły spod moich rąk, odbierane były przez widza tak, jak ja je chciałam widzieć. Niektóre wymagały szybkiego tempa, a inne subtelnego opowiadania. Ale zawsze musiały być czytelne i budzić emocje – komentuje laureatka Halina Prugar-Ketling.
Pytana o swoją pracę Halina Prugar-Ketling mówi o rytmie, nastroju scen i emocjach, które chciała dzielić z widzami. Imponujący dorobek tegorocznej laureatki Platynowych Lwów wręcz onieśmiela. Jedno jest pewne – bez wyjątkowej filmowej intuicji Haliny Prugar-Ketling polskie kino nie byłoby takie same. I właśnie o tym będziemy rozmawiać podczas tegorocznej edycji festiwalu – podkreśla Joanna Łapińska, dyrektorka artystyczna FPFF.
Wybór tegorocznej laureatki Platynowych Lwów komentuje również reżyser Łukasz Ronduda, przewodniczący Rady Programowej FPFF.
Pani Halina Prugar-Ketling to legenda, to tytanka polskiego kina. Trudno inaczej określić osobę, która od lat 50. XX wieku systematycznie pracowała z najwybitniejszymi autorami polskiego kina. Ford, Żuławski, Zaorski, Konwicki, a w szczególności Wajda, zawdzięczają jej ostateczny kształt swoich najwybitniejszych filmów. Najwyższy czas, aby olbrzymi wkład pani Heleny w historię polskiego kina artystycznego został zauważony i doceniony. Co więcej, Platynowe Lwy dla nestorki i artystki montażu filmowego podkreślają wagę tej profesji i jej kluczowe znaczenie w procesie powstawania filmów. Montażyści i montażystki obecnie zaczynają się emancypować i walczyć o należne im prawa. Ta nagroda wspiera również ich wysiłki – komentuje Ronduda.
Wybitna polska montażystka
Kadr z filmu „Panny z Wilka” w reż. Andrzeja Wajdy. Na zdjęciu aktorzy: Stanisława Celińska i Daniel Olbrychski (fot. mat. prasowe FPFF)
Halina Prugar-Ketling (ur. w 1929 r. ) to jedna z najwybitniejszych polskich montażystek filmowych. Z kinem związana od początku lat 50. XX wieku. W ciągu ponad czterdziestu lat pracy zmontowała ponad sto filmów dokumentalnych, fabularnych i produkcji telewizyjnych.
Współpracowała z kanonicznymi twórcami polskiego kina, m.in. z Aleksandrem Fordem, Januszem Morgensternem, Romanem Polańskim, Jerzym Skolimowskim, Andrzejem Żuławskim, Januszem Zaorskim, Januszem Kijowskim, Filipem Bajonem i przede wszystkim z Andrzejem Wajdą.
Z Wajdą wspólnie zmontowali takie arcydzieła jak: „Wszystko na sprzedaż” (1968), „Brzezina” (1970), „Wesele” (1972), „Ziemia obiecana” (1974), „Człowiek z marmuru” (1976), „Bez znieczulenia” (1978), „Panny z Wilka” (1979), „Człowiek z żelaza” (1981) czy „Danton” (1982).
Halina Prugar-Ketling jest również autorką montażu wybitnych filmów innych reżyserów, m.in. „Piątki z ulicy Barskiej” (1953) i „Ósmego dnia tygodnia” (1958) Aleksandra Forda, „Noża w wodzie” (1961) Romana Polańskiego, „Bariery” (1966) Jerzego Skolimowskiego, „Trzeciej części nocy” (1971) Andrzeja Żuławskiego czy „Piłkarskiego pokera” (1988) Janusza Zaorskiego.
Jej kariera rozpoczęła się w Wytwórni Filmów Dokumentalnych przy realizacji Polskiej Kroniki Filmowej. Początkowo pracowała jako asystentka montażu Wacława Kaźmierczaka, później Wojciecha Jerzego Hasa, następnie jako samodzielna montażystka filmów dokumentalnych i fabularnych.
Za swoje osiągnięcia otrzymała znaczące wyróżnienia: indywidualną Nagrodę Przewodniczącego Komitetu do spraw Radia i Telewizji za montaż serialu „Polskie drogi” (1978), Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2016) oraz Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich za wybitne osiągnięcia artystyczne (2023).
Dorobek Haliny Prugar-Ketling zajmuje trwałe miejsce w historii polskiej kinematografii. W znaczącym stopniu współtworzyła język montażu w polskim kinie powojennym. Doświadczenie zdobyte przy montażu kronik i filmów dokumentalnych ukształtowało jej wyjątkowe wyczucie rytmu, dramaturgii i narracji.
Jak sama podkreśla, montaż jest procesem „ponownego pisania” filmu – to w montażowni dzieło zyskuje emocjonalny sens i właściwe tempo. Dobry montaż pozostaje niewidoczny, podporządkowując każde cięcie prawdzie emocjonalnej i wewnętrznej logice opowieści. Kluczowe znaczenie ma dla niej intuicja, umiejętność wyboru odpowiedniego ujęcia oraz ścisła współpraca z reżyserem, oparta na dialogu i wzajemnym zaufaniu. Tak właśnie wyglądała współpraca z Andrzejem Wajdą, dla którego Halina Prugar-Ketling była twórczym partnerem.
Podczas festiwalu odbędą się wydarzenia wokół twórczości laureatki. Wyświetlony zostanie film „Panny z Wilka” Andrzeja Wajdy – tytuł wybrany przez samą lauretkę, jako przykład jej ulubionej realizacji. A krytyk filmowy Łukasz Knap i montażysta Rafał Listopad poprowadzą w imieniu masterclass, w ramach którego przyjrzą się jej twórczości z kilku perspektyw: biograficznej, artystycznej i warsztatowej. Opowiedzą o jej życiu, metodzie pracy, stylu montażu oraz szczególnej roli, jaką odegrała w kształtowaniu języka polskiego kina.
Choć laureatka nie będzie mogła uczestniczyć w wydarzeniu osobiście, masterclass stanie się formą spotkania z jej głosem, doświadczeniem i dorobkiem. Spotkanie ilustrowane będzie fragmentami najważniejszych filmów, które montowała, a także fragmentami rozmowy przeprowadzonej przez Łukasza Knapa z artystką w ramach cyklu „Notacje archiwalne” realizowanego dla Stowarzyszenia Filmowców Polskich.
Przypomnijmy, że 51. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych odbędzie się w dniach 21–26 września. Jego producentem jest Pomorska Fundacja Filmowa w Gdyni. Sprzedaż I puli akredytacji rozpocznie się 7 lipca o godz. 12:00, karnetów w sierpniu, a biletów – we wrześniu.
Więcej informacji znajdziemy na stronie FPFF.