Gdzie oddać przeterminowane leki w Gdyni? Apteki, punkty PZON i zbiórka objazdowa

Przegląd domowej apteczki zwykle kończy się garścią blistrów po terminie, napoczętym syropem i pytaniem, co z tym zrobić. Na pewno nie wyrzucać do kosza ani nie spłukiwać w toalecie. W Gdyni przeterminowane leki można oddać na kilka sposobów: do pojemnika w aptece, w stacjonarnym punkcie zbiórki odpadów niebezpiecznych albo podczas zbiórki objazdowej. Podpowiadamy, gdzie ich szukać, jak przygotować leki do oddania i co dzieje się z nimi później.

Dlaczego leki nie mogą trafić do kosza ani do toalety

Lek ma działać w niewielkiej dawce i zachować swoje właściwości przez długie miesiące. Te same cechy sprawiają, że substancja czynna, która trafi do środowiska, nie rozkłada się od razu. Pozostałości farmaceutyków wykrywa się w rzekach, jeziorach i wodach przybrzeżnych w całej Europie. Najwięcej obaw budzą antybiotyki, sprzyjające narastaniu oporności bakterii, oraz hormony, które zaburzają rozrodczość ryb i innych organizmów wodnych.

Komunalny Związek Gmin „Dolina Redy i Chylonki” (KZG), który organizuje zbiórkę leków w Gdyni i sąsiednich gminach, przypomina, że leki wyrzucone do zwykłych śmieci szkodzą środowisku, a w konsekwencji także zdrowiu ludzi. Spłukiwanie tabletek w toalecie niczego nie rozwiązuje, bo oczyszczalnie ścieków nie są w stanie usunąć takich związków w całości. Właśnie dlatego nowa unijna dyrektywa ściekowa, która weszła w życie 1 stycznia 2025 roku, zobowiązuje państwa członkowskie do usuwania tzw. mikrozanieczyszczeń, w tym pozostałości leków, w dodatkowym, czwartym etapie oczyszczania. Finansować go mają branże odpowiedzialne za to zanieczyszczenie.

Temat dotyczy także Bałtyku. W maju Pomorski Park Naukowo-Technologiczny w Gdyni zapraszał studentów na warsztaty z oznaczania biofarmaceutyków w wodach Morza Bałtyckiego, czyli z metod, którymi wykrywa się w morzu nawet śladowe ilości takich substancji.

Pojemniki w aptekach i punktach zbiórki w 17 dzielnicach

Najprostsza droga to pojemnik na przeterminowane i niewykorzystane leki. W Gdyni, a także w Rumi, Redzie, Wejherowie oraz gminach Wejherowo, Kosakowo i Szemud punkty zbierania leków wskazuje i obsługuje KZG. Według wykazu związku, aktualnego na 30 października 2026 roku, w samej Gdyni pojemniki czekają pod 76 adresami, pogrupowanymi według 17 dzielnic: od Cisowej, Chyloni i Obłuża, przez Śródmieście, Grabówek i Witomino, po Orłowo, Karwiny i Dąbrowę. Oprócz aptek na liście są m.in. przychodnia przy ul. Unruga na Obłużu i hospicjum przy ul. Dickmana na Oksywiu.

W wykazie znalazły się również adresy wszystkich czterech aptek całodobowych w Gdyni: ul. Świętojańska 16, ul. Nowowiczlińska 35, pl. Kaszubski 8 i ul. Morska 127. Pojemniki opróżnia się na zgłoszenie punktu, w terminach z harmonogramu KZG: na 2026 rok wyznaczono ich 24, mniej więcej co dwa tygodnie. Lista punktów bywa aktualizowana, dlatego przed wyjściem z domu warto sprawdzić aktualny wykaz aptek i punktów zbierania leków na stronie KZG. Jeśli pojemnika nie widać od razu, wystarczy zapytać przy okienku.

Jak przygotować leki do oddania

KZG prosi, by leki oddawać bez opakowań handlowych i ulotek. Kartoniki i papierowe ulotki należą do zbiórki makulatury, a do pojemnika trafia sam lek w opakowaniu, które ma z nim bezpośredni kontakt. W praktyce wygląda to tak:

• tabletek i kapsułek nie trzeba wyciskać z blistrów, oddaje się je w całości,
• syropy, krople i maści zostają w swoich butelkach i tubkach, zawartości nie wylewa się do zlewu,
• kartonik i ulotkę oddziela się i wrzuca do pojemnika na papier,
• igły i strzykawki po zastrzykach robionych w domu oraz termometry rtęciowe to odpady niebezpieczne, które oddaje się w punktach zbiórki opisanych niżej, a nie do aptecznego pojemnika.

Igły dla bezpieczeństwa warto zamknąć w twardym pojemniku, na przykład w plastikowej butelce z nakrętką. Punkty zbiórki odpadów niebezpiecznych zastrzegają z kolei, że nie przyjmują pustych opakowań po lekach. Pustą butelkę czy tubkę wyrzuca się zgodnie z zasadami segregacji, jak inne odpady z domu.

Punkty PZON, zbiórka objazdowa i PSZOK w Eko Dolinie

Drugą możliwością są stacjonarne Punkty Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (PZON). Oprócz przeterminowanych i częściowo zużytych leków przyjmują m.in. baterie, żarówki energooszczędne, resztki farb, rozpuszczalniki i przepracowane oleje. W Gdyni działa pięć takich punktów:

• Witomino, ul. Konwaliowa 1, przy siedzibie KZG,
• Cisowa, ul. Chylońska 301,
• Pogórze, ul. Żeliwna 3,
• Karwiny, ul. Nałkowskiej 20,
• Orłowo, ul. Kasztanowa 4A.

Odpady można zawieźć do dowolnego punktu, niezależnie od adresu zamieszkania, pod warunkiem że pochodzą z gospodarstwa domowego. Punkty są czynne po kilka godzin dziennie, a część z nich tylko w wybrane dni tygodnia, więc przed wyjazdem warto sprawdzić godziny otwarcia PZON.

Raz w roku KZG organizuje też objazdową zbiórkę odpadów niebezpiecznych. Oznakowany samochód zatrzymuje się na mniej więcej pół godziny przy kolejnych szkołach, a odpady, także przeterminowane leki bez kartoników i ulotek, trzeba osobiście przekazać obsłudze. W Gdyni zbiórka odbywa się w kilku turach, dzielnica po dzielnicy. W 2026 roku ostatnie postoje zaplanowano na 26 listopada w Orłowie, Małym Kacku i Redłowie oraz na 27 listopada na Karwinach, Dąbrowie i w Wielkim Kacku. Dokładne godziny i adresy szkół podaje harmonogram na stronie związku.

Jest jeszcze Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK) na terenie zakładu Eko Dolina w Łężycach, gdzie mieszkańcy Gdyni bezpłatnie oddają posegregowane odpady. Na liście odpadów przyjmowanych tam od gdynian są leki cytotoksyczne i cytostatyczne, stosowane m.in. w leczeniu nowotworów, ale zwykłych leków lista osobno nie wymienia. Z typową domową apteczką prościej więc wybrać aptekę albo PZON. Przywiezione odpady trzeba zgłosić na wadze i złożyć oświadczenie o zamieszkaniu w Gdyni, a operator prosi, by w miarę możliwości omijać godziny 11-14, kiedy obsługa trwa dłużej z powodu dużej liczby pojazdów z odpadami. Eko Dolina prowadzi też budowę nowego PSZOK-u, który ma skrócić kolejki. Prace mają się zakończyć do końca sierpnia 2027 roku.

Drugi obieg: zwroty z aptek do hurtowni

Apteczne pojemniki i punkty PZON są przeznaczone dla mieszkańców i odpadów z gospodarstw domowych. Równolegle działa obieg, o którym mało kto słyszał, bo dotyczy towaru, który nie trafił jeszcze do pacjentów. Gdy Główny Inspektor Farmaceutyczny wycofa z obrotu konkretną serię leku, opakowania z tej serii znikają z aptecznych półek i zwykle wracają do hurtowni, która je dostarczyła. Zwroty zdarzają się też z innych powodów, na przykład po uszkodzeniu przesyłki w transporcie.

Jak hurtownia postępuje z takim towarem, opisują zasady Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (GDP), wydane przez Komisję Europejską w formie wytycznych. Zwrot rozpatruje się według pisemnej procedury, która uwzględnia rodzaj leku, wymagane warunki przechowywania i czas, jaki minął od wysyłki. Do sprzedaży lek może wrócić tylko wtedy, gdy spełnione są jednocześnie wszystkie warunki:

• opakowanie zewnętrzne jest nieotwarte i nieuszkodzone, a lek nie stracił ważności i nie został wycofany,
• apteka oddała go w akceptowalnym terminie, wytyczne podają przykładowo 10 dni,
• apteka wykazała, że lek był przewożony i przechowywany we właściwych warunkach,
• zwrot ocenił przeszkolony i upoważniony do tego pracownik,
• hurtownia ma dowód, że to ona dostarczyła lek tej aptece.

Najostrzej traktuje się leki wymagające przechowywania w niskiej temperaturze. Mogą wrócić do obrotu wyłącznie wtedy, gdy istnieje dokumentacja, że przez cały czas były przechowywane w dopuszczonych warunkach, a każde odchylenie wymaga oceny ryzyka. O tym, czy zwrócone opakowanie wróci na półkę, czy trafi do zniszczenia, decyduje więc dystrybutor farmaceutyczny na podstawie dokumentów, a nie wyglądu pudełka.

Towar, który do sprzedaży już nie wróci, oznacza się, przechowuje oddzielnie i niszczy zgodnie z przepisami, a dokumentację każdej takiej operacji trzeba przechowywać przez określony czas. Niepotrzebne leki, także te zebrane w aptecznych pojemnikach i punktach PZON, unieszkodliwia się przez spalanie w bardzo wysokiej temperaturze w specjalistycznych instalacjach.

Jak ograniczyć liczbę leków po terminie

Najmniej kłopotu sprawiają leki, które w ogóle nie zdążą się przeterminować. Pomaga kilka prostych nawyków:

• przy lekach stosowanych doraźnie wybierać najmniejsze dostępne opakowania,
• przeglądać apteczkę co kilka miesięcy, zanim dokupi się coś, co już w niej leży,
• nie odkładać antybiotyków ani leków na receptę na zapas, z myślą o kolejnej chorobie,
• przechowywać leki w suchym, chłodnym miejscu, poza zasięgiem dzieci, a nie w zaparowanej łazience,
• sprawdzać w ulotce, jak długo można stosować lek po otwarciu, bo przy kroplach do oczu czy syropach ten czas bywa znacznie krótszy niż data na opakowaniu.

Przy lekach przyjmowanych na stałe rozsądny zapas ma sens, ale i on wymaga rotacji: najpierw sięga się po opakowania z najkrótszym terminem ważności. A gdy w apteczce znajdzie się coś po terminie, najprościej zabrać to przy okazji najbliższej wizyty w aptece. Oddanie leków zajmuje chwilę, a pomaga chronić wodę, także tę w Zatoce Gdańskiej.